Eetproblemen

Eetstoornis, eetprobleem of gewichtsprobleem?

In de dagelijkse spreektaal, in de literatuur, en ook op onze website, worden de termen eetstoornis en eetprobleem vaak door elkaar gebruikt en eigenlijk onterecht over één kam geschoren. Maar wat is nu precies het onderscheid?

Eetstoornissen
Een eetstoornis (onderscheiden worden: Anorexia Nervosa, Boulimia Nervosa, Eetstoornis Niet Anderszins Omschreven en Eetbuistoornis) is een ernstige en ingewikkelde psychiatrische ziekte. Kenmerkend voor eetstoornissen is de grote angst om dik te worden en het gestoorde eetgedrag.

Een eetstoornis ontwikkelt zich dusdanig dat iemand uiteindelijk op meerdere vlakken vastloopt. De stoornis heeft namelijk zeer ernstige lichamelijke, psychische en sociale gevolgen (zie kopje ‘gevolgen’ onder menu ‘eetstoornissen’).

Als je een eetstoornis hebt wordt gespecialiseerde hulpverlening aangeraden. Het genezingsproces neemt vaak een langere periode in beslag.

Meer informatie over eetstoornissen vind je onder het menu ‘eetstoornissen’

Eetproblemen
Bij een eetprobleem zijn de klachten milder (en voldoen niet aan de diagnostische criteria van een eetstoornis). De consequenties voor het psychische en sociale leven zijn belemmerend en beperkend, maar niet per definitie alles ontwrichtend. De risico’s op het lichamelijk vlak kunnen net als bij eetstoornissen wel gevaarlijk zijn. Zeker als er ook sprak is van een gewichtsprobleem als obesitas (zwaarlijvigheid).

De Nederlandse Vragenlijst Eetgedrag (Tatjana van Strien, 2005) onderscheidt:
• Emotioneel eetgedrag:
Emotionele eters reageren sterk op prikkels van binnenuit; bij vervelende gevoelens (zoals spanningen, negatieve emoties) gaan zij meestal onbewust eten om deze te verdringen. Voedsel, vooral zoete en vette producten, biedt hen afleiding, warmte en geborgenheid.

• Extern eetgedrag:
Externe eters reageren sterk op prikkels van buitenaf; het zien, ruiken of proeven van eten maakt dat zij gaan eten. Dit maakt dat zij tussendoor regelmatig ‘snoepen’ en ‘snaaien’.

• Lijngericht eetgedrag:
Lijngerichte eters eten meer in of na periodes waarin zij streng lijnen. Hierdoor ontstaat het jojo-effect (de stofwisseling raakt door alle afvalpogingen verstoord en gaat steeds trager werken).

Bij een eetprobleem wordt, indien nodig in aanvulling op voedingsdeskundige begeleiding, psychosociale of psychische begeleiding aangeraden.

Gewichtsproblemen
Van een gewichtsprobleem is sprake wanneer iemand een ongezond gewicht heeft, dat wil zeggen: ondergewicht, overgewicht of veel gewichtswisselingen heeft.

Stichting Human Concern hanteert niet de Body Mass Index (BMI) als norm voor een gezond gewicht, maar eigen gewicht (zgn. ‘setpoint’) van het lichaam zelf. Het uitgangspunt van deze setpointtheorie is dat iedereen een natuurlijk, genetisch bepaald, lichaamsgewicht heeft dat het lichaam probeert te handhaven. Bij een normaal en regelmatig eetpatroon stabiliseert het gewicht zich op den duur op een bepaald niveau; het eigen gewicht, en eigen evenwicht (is minder onderhevig aan gewichtsschommelingen).

Een ongezond gewicht geeft gezondheidsrisico’s. Zo heeft ondergewicht bijvoorbeeld weerstandsvermindering, verlaging van de lichaamstemperatuur en afbraak van spierweefsel tot gevolg. Overgewicht geeft een verhoogd risico op aandoeningen als: diabetes (type 2), hart- en vaatziekten, hormonale stoornissen en gewrichtsklachten. Naast allerlei lichamelijke gevolgen, kan onder- en overgewicht allerlei psychische en sociale gevolgen hebben.

Een gewichtsprobleem kan allerlei oorzaken hebben, zoals lichamelijke aandoeningen. Wanneer een gewichtsprobleem ‘op zichzelf staat’, omdat dit enkel en alleen wordt veroorzaakt door een verkeerd voedingspatroon, wordt aangeraden om met behulp van een gewichtsconsulent of diëtist, een gezond voedingspatroon aan te leren (waarin genoeg, gevarieerd en regelmatig wordt gegeten).

Een gewichtsprobleem kan ook veroorzaakt worden door, of juist een oorzaak zijn van, een eetprobleem of eetstoornis. Naast voedingsdeskundige begeleiding door een diëtist, wordt dan vaak ook psychosociale begeleiding (voor de aanpak van het eetprobleem en daarmee ook het gewichtsprobleem) aangeraden.

Hulpaanbod,

Herken je iets in het volgende?

• Al jaren het ene na het andere dieet volgen…
• Behoorlijk wisselen in gewicht…
• Na een ieder dieet meer aankomen dan je in eerste instantie was afgevallen…
• Allang weten ‘hoe het zou moeten’, maar het niet vol kunnen houden…
• Altijd zin hebben om (meer) te eten bij het zien, ruiken of proeven van lekker eten…
• Je voornemen om te lijnen en het ook even volhouden, maar na een periode weer overeten…
• Emoties en/ of gebeurtenissen weg eten…
• Je schamen, schuldig en alleen voelen als je weer veel hebt gegeten…

Ik voelde me altijd schuldig bij het afrekenen van eten bij de kassa.

Moedeloos was ik, van alle pogingen om te veranderen.

Ik stop niet meer zomaar automatisch en impulsief iets in mijn mond maar ik kies veel bewuster wat, hoeveel en wanneer ik eet.

Eén misser maakt nu niet meer dat het de rest van de dag ook fout gaat.

Ik had er nooit bij stil gestaan hoe lastig ik het mezelf steeds maakte.

Ik laat mijn weegschaal niet mee bepalen hoe ik mij voel.

Na zoveel jaren heb ik eindelijk mijn oplossing gevonden. En dat is dus geen dieet!

Hulp bij gewichts- en eetproblemen
Stichting Human Concern biedt via een landelijk netwerk van ervaringsdeskundige therapeuten psychische begeleiding aan mensen met eetproblemen. Onderwerpen die aan bod komen zijn:

• inzicht vergroten
Bijv: waarom doe ik wat ik doe, wat helpt mij om mijn gedrag te veranderen?

• motivatie voor de moeilijke momenten
bijv.: wat wil ik bereiken, hoe kan ik omgaan met een lastige situatie?

• aandacht voor gedachten voor, tijdens en na het eten
Bijv.: hoe en wanneer beïnvloeden mijn gedachten mijn eetgedrag? Hoe ontwikkel ik een positief denkpatroon? Hoe stel ik reële doelen?

• gedragsveranderingen
bijv.: hoe leer ik anders te reageren op emoties en gebeurtenissen, en voorkom ik dat ik ga eten?

Individuele begeleiding
De begeleiding (vaak in combinatie met begeleiding van een voedingsdeskundige) bestaat uit inzichtgevende gesprekken waarin we ondersteunende en praktische handvatten aanreiken. Hiermee kun je meteen thuis concreet aan de slag. Ook e-mailbegeleiding is een optie.

Groepsbegeleiding

Voor meer info klik hier…

Oriënterend kennismakingsgesprek
Meld je aan voor een oriënterend kennismakingsgesprek! De therapeut uit de desbetreffende regio neemt dan contact met je op om een afspraak te maken in haar praktijk.