behandelaanpak

Behandelaanpak

Algemene uitgangsprincipes:
 
1.    Stepped care aanpak
   biedt de cliënt in eerste instantie de minst belastende, goedkoopste en kortste vorm van behandeling aan die mogelijk is en waarvan effect kan worden verwacht gezien de aard en de ernst van de problematiek. Waarin men adviseert bij Anorexia Nervosa  niet te laag in te zetten.

2.    Integrale behandeling
   aandacht voor de verschillende aspecten van de stoornis. Dat betekent dat de behandeling zich richt op het eetgedrag, het lichaamsgewicht, de lichaamsbeleving, maar ook op algemene psychologische problemen zoals onzekerheid, perfectionisme en trauma’s, en op problemen in het systeem en het sociaal-maatschappelijk functioneren.

Specifieke basiselementen:

Motivatie
Er bestaat geen mens die niet van zijn probleem af wil… Het uitgangspunt is dan ook dat iedere cliënt die zich bij ons aanmeldt, in principe voldoende gemotiveerd is om van haar of zijn eetstoornis af te komen. Zelfs als zij in eerste instantie gestuurd is door haar omgeving en het er op lijkt dat zij niet geholpen wil worden. Ook dan is er vaak al iets wat duidt op een (latente) wens om hulp te aanvaarden. Wel is er meestal sprake van een grote angst voor de behandeling of is men erg bang de vermeende consequenties ervan niet aan te kunnen. Deze kan zich uiten in weerstand of verzet. Maar dit is geen motivationeel probleem.

De 3- kanten aanpak versus symptoombestrijding
Wij benaderen de eetstoornis gelijktijdig van drie kanten. Waarin de onderlinge volgorde en balans heel belangrijk zijn voor het genezingsproces, en de duurzaamheid daarvan. Gewicht en groei van autonomie gaan hand in hand. Er moet eerst bodem worden gelegd voordat het eten los gelaten kan gelaten.

1. De kant van het inzicht
2. De kant van het gedrag en de cognities (gedachten)
3. Het opbouwen of vergroten van de autonomie en eigenwaarde

Het fysieke aspect wordt vanuit de diëtetiek en vanuit de medische hoek benaderd.

Straffen en belonen
Wij werken niet met een straf- versus beloningssysteem, en ook niet met dwang. Omdat wij van mening zijn dat dit averechts werkt. Iemand met een eetstoornis heeft zichzelf al een heel stelsel van strenge regels, normen en waarden opgelegd, waar niet zelden interne strafmaatregelen op volgen. Wij willen niet aan dit systeem meewerken. Het doel van de therapeut is onder andere dit eigen gevormde systeem te ontkrachten en terug te brengen naar gezonde en normale proporties. De motivatie moet uit de cliënt zelf komen niet vanuit externe strafmaatregelen. Wij besteden relatief veel tijd in het vergroten van deze intrinsieke motivatie.

Gewicht
Onze primaire focus is niet het aankomen of afvallen, maar allereerst het stabiliseren van het aanvangsgewicht. Het werkelijke gewichtsherstel gebeurt pas in een later stadium in de behandeling. En pas dan wanneer de cliënt hier aan toe is. In kleine haalbare stappen. De cliënt moet eerst léren eten en naar eigen lichaamsignalen leren luisteren. Voedselinname en energieverbruik worden gaandeweg de therapie op elkaar afgestemd zodat de energiehuishouding en stofwisseling normaliseert. Niet meer en niet minder eten dan de natuurlijke lichamelijke behoefte aangeeft is het uiteindelijke doel. Wij hanteren niet de Body Mass Index (of Quetelet index) als norm voor het uiteindelijke gezonde gewicht, maar de setpoint van het lichaam zelf, wanneer deze in normale toestand met een gezonde stofwisseling verkeert. De behandeling start ondanks een ondergewicht. Het opbouwen van autonomie en eigenwaarde gaat aan het gewichtherstel vooraf. Onder externe druk opgebouwd gewicht geeft een groot risico tot terugval op langere termijn. En tot het ontwikkelen van Boulimia Nervosa.

Eetstoornis als informatiebron
Wij beschouwen de eetstoornis niet als vijand noch als vriend. Ons standpunt is neutraal en wij zien de eetstoornis enkel als informatiebron zonder daar een waardeoordeel aan te verbinden. Op deze manier is de eetstoornis makkelijker los te laten. Zou je het als vriend ervaren dan wil je het niet kwijt, zou je het als vijand ervaren dan gaat het wegduwen ervan gepaard met weerstand. Wanneer je een neutraal standpunt inneemt ten opzichte van je eetstoornis, dan heeft het minder waarde voor je en maak je je er alleen daardoor al minder afhankelijk van. Zowel positief als negatief. Vanuit een neutraal standpunt kun je de eetstoornis ook beter observeren. Je hangt er als het ware boven en zit er niet middenin.

Zijn wie je al was
Wij respecteren de fundamentele kenmerken en karaktereigenschappen van iedere cliënt en proberen deze niet te veranderen. Wel maken we gebruik van het heretiketteren of herwaarderen en positief gebruik maken van deze veelal krachtige en mooie eigenschappen, die onderbelicht zijn geraakt of die ten behoeve van het in stand houden van de eetstoornis negatief zijn ingezet. Zij worden nu juist gebruikt om los te komen van de eetstoornis. Ons uitgangspunt én eindpunt is: ‘terugvinden en mogen zijn wie je al was in essentie’. Een cliënt hoeft niet te veranderen om te genezen maar heeft alles al in huis om dit doel te bereiken. Wij gaan in de therapie uit van het gezonde deel van de cliënt, de mogelijkheden en kansen en niet de ziekte of beperkingen.

Deskundigheid cliënt
Ons uitgangspunt is dat iedere cliënt zelf in hoge mate deskundig is op het gebied van haar of zijn eigen problematiek. Wij zijn niet degenen die precies weten hoe het zit of hoe het moet. Maar samen met de cliënt bepalen we de weg die individueel passend is. We maken dankbaar gebruik van deze interne wijsheid en respecteren daarbij het tempo en de grenzen van de cliënt. Wij vertalen, begeleiden, steunen, bieden handvatten, adviseren, en geven inzichten. Dit komt tegemoet aan de vanuit de eetstoornis ingegeven behoefte aan controle van de cliënt. Het in eigen hand blijven houden van dingen die gebeuren in het genezingsproces wordt nu een gezonde manier van ‘controleren’ en geeft de cliënt het gevoel van zelfbeschikking en zelfredzaamheid en capabel zijn wat goed is voor het zelfvertrouwen.

Ervaringsdeskundigheid therapeut
Wij gebruiken onze eigen ervaringsdeskundigheid in de behandeling, en beogen hiermee tot op zekere hoogte een ‘lotgenoten-contact-gevoel’ aan de cliënt over te brengen. Het functioneel en doelgericht benoemen van eigen ervaringen dient om herkenning en erkenning te bieden aan de cliënt en haar of zijn eetstoornis. Wij hopen hiermee tevens sneller een vertrouwensband op te kunnen bouwen, waarin eerlijkheid van de kant van de cliënt als gevolg, een belangrijke factor is. Ook dient onze ervaringsdeskundigheid als positief voorbeeld. Het geeft hoop, een doel en is stimulerend voor de motivatie van de cliënt.

Gelijkwaardigheid
Wij gaan uit van een relatief gelijkwaardig contact tussen de behandelaar en de cliënt. Onze houding is empatisch en menselijk. Omdat we de cliënt en haar of zijn eigen inzicht, inbreng, tempo en behoefte centraal stellen, en niet het behandelplan of protocol, ontstaat er een samenwerkingsverband dat motiverend werkt op het willen nemen van eigen verantwoordelijkheid en het gevoel van zelfredzaamheid van de cliënt. De cliënt krijgt hierdoor een gevoel van controle terug, en dat is juist vaak waarom de eetstoornis begonnen is.

Behandeling op maat
Ieder individu is verschillend en niet voor iedereen geldt dezelfde aanpak, benadering, methode of volgorde. Vandaar dat de cliënt bepaalt wat het tempo is en welke weg er wordt in geslagen.De hoofdlijn en basiselementen in de gaten houdend, snijden we de behandeling toe op iedere cliënt persoonlijk. Flexibiliteit, inlevings- en aanpassingsvermogen en creativiteit wordt gevraagd van onze therapeuten. Aangezien de behandeling niet plaatsvindt volgens een star en van te voren  voorgeschreven standaard procedure. De therapeuten zijn eclectisch opgeleid en kunnen het eetprobleem vanuit meerdere invalshoeken benaderen.

Ambulant
Wij kiezen voor een ambulante behandeling omdat de cliënt dan in haar/zijn eigen omgeving kan blijven in de buurt van de mensen die daarbij horen. Hetgeen in onze visie voordelen biedt in vergelijking met een klinische opname: er kan dan namelijk meteen geoefend worden in de praktijk van het dagelijkse leven. Bovendien is de overstap, en als gevolg daarvan de aanpassing of gewenning, na de therapie dan niet zo groot. Dat geldt eveneens voor de omgeving zoals: ouders, vrienden, partner, etc. naar de cliënt toe. Tijdens de ambulante behandeling mag de cliënt gewoon haar normale leefpatroon volgen. Cliënten hoeven geen opleiding, sport of hobby’s op te geven tijdens de therapie. Verbod leidt niet tot motivatie. Het behouden van vrijheid wel. Eigen grenzen ontdekken en daarin vrijwillig keuzes maken beklijft meer en leidt tot een gevoel van zelfbeschikking en werkelijke controle over het eigen leven.

Steuntroepen – systeem erbij betrekken
De omgeving van een cliënt kan en moet als het even kan een belangrijke rol spelen in het genezingsproces van de cliënt. Daarom besteden wij veel aandacht aan het betrekken van belangrijke anderen tijdens de behandeling. Door het informeren, steunen en mobiliseren van de zogenaamde steuntroepen zoals ouders, partners, familie maar ook vrienden of collega’s. Op deze manier snijdt het mes aan twee kanten, komt de steun vanuit meerdere bronnen en is de cliënt niet afhankelijk van de hulp van de therapeut alleen. Zo blijven er mensen aanwezig om op terug te vallen, óók na de behandeling.

Tijd
Wij nemen de tijd die nodig is om de cliënt met een eetstoornis te behandelen en zijn niet gebonden aan een limiet. Over het algemeen beslaat het proces om een eetstoornis te overwinnen een lange periode met verschillende fasen en soms ook verschillende behandelvormen en behandelaars. Geduld is vereist van de therapeut, maar ook van de cliënt. Tijd en geduld zijn twee  belangrijke onderdelen in onze behandeling.

Beëindiging
Wij beëindigen niet een behandeling op basis van geen of (te) weinig gemaakte vorderingen. De angst die ontstaat als gevolg van de externe druk door de behandelaar om te moeten presteren, leidt ons inziens tot saboterend gedrag, minder openheid van de cliënt en een vertrouwensbreuk in de relatie en samenwerking. Bovendien ontstaat het gevaar dat de cliënt zelf de behandeling stopt uit weerstand, óf zich uit angst of wanhoop dermate onnatuurlijk aanpast dat dit de kans op terugval in een later stadium aanzienlijk vergroot. Het in therapie zijn en de stappen zetten die nodig zijn is een vrijwillige keuze en moet dat ook blijven tot het einde. Dwang of straffen vermindert uiteindelijk de eigen motivatie.

Terugval
Een terugval zien wij het als een normaal en geaccepteerd onderdeel van de behandeling. Als een gezond, logisch maar ook wenselijk en noodzakelijk verschijnsel tijdens de reis op weg naar genezing. Leren lopen gaat nou eenmaal ook niet zonder vallen en opstaan. Het vallen is ergens goed voor. Een lange reis kan ook niet gemaakt worden zonder drink, plas- en rustmomenten. Er ontstaat een pauze, een moment van stil staan en herbezinning. Waarin bijgestuurd en gecorrigeerd kan worden. Er kunnen nieuwe keuzes gemaakt worden en andere strategieën uitgestippeld worden. Waarna de reis verfrist en met nieuwe inzichten vervolgd kan worden.

Nazorg
Na onze behandeling volgt automatisch een nazorg traject en follow-up onderzoek. Zowel individueel als in een groep. Wij zien nazorg als evident onderdeel van de behandeling. Om een eetstoornis echt uit het systeem van de cliënt te krijgen en te houden, is nazorg in welke vorm dan ook noodzakelijk. Ook vragen we ex-cliënten na verloop van tijd een vragenlijst in te vullen om na te gaan wat het effect van de behandeling is op lange termijn.

Aan voordelen kleven ook nadelen. Daarom worden de HC therapeuten in de interne opleiding  uitgebreid getraind in het toepassen van deze visie in de behandeling. Zo leren zij de voordelen optimaal te benutten en kunnen zij goed omgaan met eventuele valkuilen.