Facebookpagina Human Concern Twitteraccount Human Concern Youtubekanaal Human Concern Instagramaccount Human Concern Google Plus Human Concern LinkedIn Human Concern
Scroll naar boven
Human Concern Blog
< Terug naar overzicht

Blog Carmen Netten: ‘Professionele nabijheid’ in plaats van professionele afstand

Blog Carmen Netten: ‘Professionele nabijheid’ in plaats van professionele afstand 30 nov 2016


30-11-2016 - Er wordt heel vaak gesproken over professionele afstand of distantie, maar ik spreek liever van ‘professionele nabijheid’. De term professionele afstand is in het leven geroepen meer voor
behandelaars om hun eigen angst en kwetsbaarheid als het gaat om nabijheid in menselijk te contact te reguleren, dan dat het nou persé beter zou zijn voor een cliënt of patiënt. Iedereen weet dat lichamelijk contact helend is. Het resusaapje wist ‘t, baby's weten ‘t, dieren weten ‘t. Maar wij mensen gaan ineens heel ingewikkeld doen als het gaat om aanraking of uitingen van liefde en verbondenheid. Terwijl het dé grootste krachtbron is binnen een therapeutische relatie. Krachtiger dan 't woord, de witte jas, het U of de tafel tussen ons in. Een therapeutisch proces begint altijd bij de kwaliteit van de relatie en wanneer die relatie oprecht integer, betrokken en veilig is, dan ontstaat er vruchtbare bodem voor herstel...


Door: Carmen Netten, oprichtster Human Concern.

Wij zijn ervan overtuigd dat juist op het grensvlak waar mensen elkaar raken, of dat nou emotioneel of fysiek is, de helende kracht zit om te groeien, je te ontwikkelen en dus te kunnen herstellen. Pas als je je vertrouwd en veilig voelt, durf je immers je muur af te breken, je verdediging te laten varen, je masker af te zetten en te laten zien wie je echt bent en waar je echt mee zit. Deze intieme therapeutische
relatie zien wij binnen Human Concern als ons grootste goed en sterkste instrument. We zijn niet erg onder de indruk van allerlei methoden en technieken - alhoewel we die natuurlijk ook gewoon toepassen als vast onderdeel van de therapie - maar wanneer deze niet zijn ingebed in een betekenisvolle relatie, dan is het niet meer dan een kunstje waarvan het effect enkel oppervlakkig en kort zijn werking zal hebben.

Binnen de GGZ spreekt men graag over ‘professionele distantie’ of ‘professionele afstand’. Maar wat bedoelen we daar dan eigenlijk mee? Is afstand professioneel? Als je je afstandelijk opstelt ben je dan professioneel? Moet een professional afstandelijk zijn? En is het dan goed of beter om afstand te bewaren? En waarom doen we dat dan? Waarom vinden we dat nodig? Is het onderzocht? Is het onderbouwd?

Er zijn instellingen waar je als hulpverlener gewoon iemand niét mag aanraken, soms zelfs niet mag aankijken. En zeker mannen niet. Punt! Een van onze psychiaters vertelde mij laatst dat er onlangs een discussie was gevoerd in zijn beroepsgroep of je wel of niet iemand een schouderklopje mag geven. Ik moet dan een beetje lachen om de in mijn ogen onzinnigheid van zo’n vraagstuk. En tegelijkertijd valt mij mond open en denk ik wat triest, wat een armoede, wat een verkilling. Wie is daar nou ooit beter van geworden? En tegelijkertijd
bevestigt het mijn idee: hier moet echt aandacht aan worden besteed.

Deze zogenaamde professionele distantie als een veiligheidsmarge inbouwen (de tafel, de witte jas, het handje en de U), om te voorkomen dat een hulpverlener of cliënt het risico lopen om grensoverschrijdend te worden (verliefdheid, ongewenste intimiteit,
agressie, overdracht etc.), is een manier om grensconflicten te voorkomen, omdat de relatie niet te intiem zou worden. Dat klopt (ten dele) maar het is mijn inziens doodzonde, wanneer je het kind met het badwater weggooit. Verken liever op een professionele wijze - en daarmee bedoel ik (zelf)bewust, zorgvuldig, gepast en alert - het grijze maar oh zo vruchtbare gebied van de menselijke ontmoeting, de aanraking: zowel emotioneel áls fysiek.

Wat wij helaas als hulpverlener of instelling (of zorgmaatschappij) geneigd zijn te doen, is dit interne dilemma dan maar gewoon vermijden. We zetten er een mooi protocol op, en weg is het gevaar. Echter weg is ook de kracht van de intieme ontmoeting. Én vergeet niet, het exploreren en nemen van de eigen verantwoording hierin. We beschermen zogenaamd de cliënt maar in feite beschermen we meer onze eigen onzekerheid en kwetsbaarheid. Vaak is het niet eens de cliënt die last heeft van dit grensgebied, maar de hulpverlener. Hij of zij voelt zich niet thuis op dit kwetsbare, hel(l)ende vlak. Vragen komen op als: “Wat moet ik doen wanneer ik geraakt wordt, wanneer ik mee-voel, wanneer ik mijn eigen tranen voel branden of iemand zou willen troosten, of iemand achter het behang zou willen plakken. Wat zijn de risico’s? Verlies ik mijzelf? Ga ik over mijn of de andermans grenzen?”.

Dit levert verwarring op. En faalangst.

Het gevaar van enkel een grens opleggen middels een protocol en de nabijheid proberen te controleren door een regel van vermijding, is dat je júist excessen krijgt. Omdat hulpverleners niet geleerd wordt om te gaan met deze ‘aanraking’. Met de grens tussen eigen behoeften en die van de ander. Niet afgestemd zijn op de signalen van de ander of zichzelf. Zowel in de behoefte als de grens.

Want denken we nou echt dat we hiermee onze eigen en andermans gevoelens kunnen beteugelen of zelfs in de kiem kunnen smoren? Nee! we spreken ze alleen niet uit, we geven ze geen bestaansrecht en daarmee komen we juist in de gevarenzon(d)e terecht. Dan wordt dit grijze gebied ook schimmig. Want dan gebeuren dingen in het donker. Gaan zaken ondergronds. Dan beïnvloeden ze ongemerkt onze therapeutische relatie en daarmee onze goedbedoelde interventies. En dat is nou juist verre van professioneel. Dus wat mij betreft leidt
professionele afstand of distantie juist tot een broeinest van onprofessioneel handelen.

Net als de broeders die vanuit het geloof geen vleselijke behoeften mogen hebben. Ze onderdrukken deze puur menselijke neigingen, om er vervolgens in achterkamertjes geen begrenzing aan te kunnen geven. Dan komt het er alsnog uit, maar dan ongeleid, ongewild en beschadigend.

Zo kan het ook gaan in de therapeutische relatie. Een verpleegkundige die aan bed volgens het protocol geen lichamelijk contact mag maken met de patiënt wanneer zij de dwanghandelingen verricht. Zij voelt zich uiteindelijk slecht over zichzelf. Geeft de patiënt het signaal “jij doet er niet toe”, en wie weet waar deze ingehouden behoefte nog meer toe leidt. Hetzelfde met therapeuten in hun therapeutische relatie. Geloof me van ingehouden behoeften en emoties is nog nooit iemand beter geworden.

Wij werken daarom bij Human Concern liever met ‘professionele nabijheid’. Wat zoveel inhoudt dat we het grensgebied of de overlap tussen therapeut en cliënt niet vermijden maar juist onderzoeken. Dit doen we op een professionele manier. Met respect voor grenzen, afgestemd op de individuele behoefte van de cliënt. Soms is praten, er helemaal zijn met oprechte interesse, empathie en bescheidenheid genoeg om de cliënt te raken. Om de cliënt te zien als mens en haar zodanig bestaansrecht te geven. Niet als patiënt of ziekte of stoornis. Soms is het nodig of fijn om even een arm om iemand heen te slaan of een knuffel te geven, iemands tranen weg te vegen. Een klopje
op de schouder of een aai over iemands bol. Precies wat passend is, wat helpend is, op dat moment, bij die persoon. Waarbij je professioneel grens-respecterend blijft zowel naar jezelf als naar de ander.

We kiezen dus bewust voor de uitdaging en niet voor de vermijding. Wat kunnen we leren van deze mooie kwetsbare ontmoeting? Dit wederzijdse geraakt worden? Wat kán of moet ik hierin leren over mijzelf. Hoe stem ik af op de ander. Hoe ga ik om met dit mee-voelen, met herkenning, met eigen ervaringen. Kortom hoe geef ik vorm en woorden aan nabijheid en geraakt zijn. Emotioneel én fysiek. Daar zit de groeikracht voor beiden. Het is een win/win situatie. De hulpverlener kan groeien aan de cliënt en de cliënt kan groeien aan de
therapeut. Laten we gewoon stoppen met bang zijn en nieuwsgierig worden…


Bron: Reader - HC therapeuten training (auteur en auteursrecht Carmen Netten)


Lees ook: Blog Carmen Netten: 'Knuffel therapie als alternatief voor dwang?'

Reacties

Deel je ervaringen en lees die van anderen

Deel deze pagina

Captcha

Contactgegevens & Vestigingen

Human Concern

T 020 - 610 6224
F 084 - 836 27 59
E info@humanconcern.nl

Amsterdam

  Baden Powellweg 305 M
  1069 LH Amsterdam
T 020 – 610 6224
F 084 - 836 2759
E info@humanconcern.nl

Bilthoven

  Rembrandtlaan 22-a
  3723 BJ Bilthoven
T 030 - 711 6125
F 084 - 836 2759
E info@humanconcern.nl

Tilburg

  Berglandweg 32
  5022JB Tilburg
T 013-2053005
F
E info@humanconcern.nl

Den Haag

  Emmapark 3
  2595 ES Den Haag
T 070 – 450 0494
F 084 - 836 2759
E info@humanconcern.nl

Zwolle

  Emmawijk 7
  8011 CM Zwolle
T 038 – 711 4018
F 038 – 711 4019
E officezwolle@humanconcern.nl