Ik duw de voordeur achter me dicht en ik voel meteen de onrust weer door mijn lijf gieren. De prikkels van de dag vallen weg en ik heb alleen nog maar mezelf. Deze keer bevries ik. Ik zak tegen de deur op de grond en staar voor mezelf uit. Leeg, moe, uitgeblust en tegelijkertijd van binnen een grote woelende bal van onrust.
Na een minuut of twintig spreek ik mezelf streng toe. Kom op, stel je niet zo aan. Sta op en ga door. Los het zelf op. Jij koos ervoor om alleen te zijn. Dat harde stemmetje ken ik maar al te goed.
Ik raap mezelf van de vloer en besef me dat ik weer niet nagedacht heb over het avondeten. Wanneer had ik eigenlijk voor het laatst gegeten vandaag? Te moe om te koken struin ik naar de bank en laat ik me daar op zakken. Ik pak mijn telefoon en binnen 10 tikken heb ik sushi besteld. In de tussentijd zakt die gierende onrust niet en voel ik me opgejaagd.
Voor ik het zelf doorheb sta ik al de koelkast door te spitten voor iets wat ik nu snel kan snaaien, gewoon even om die onrust te stillen. Inmiddels is ook de zak chips opengetrokken en sta ik in de keuken al een aardige voorraad weg te knauwen. Het begin van een eetbui, inmiddels welbekend terrein. De bel gaat en daar is mijn avondeten.
Ik laat me in een kleermakerszit zakken aan mijn salontafel en begin te eten. De tv staat aan. Ik volg het programma niet, maar het geluid vult de stilte. De laatste vijf sushi stukjes eet ik nog wel op, maar inmiddels zit ik al ram en ram vol. Ik walg op dat moment echt van mezelf; waarom doe ik dit toch?. De angst om aan te komen komt binnen als een mokerslag. En door deze paniek laat ik me zakken voor de toiletpot en terwijl de tranen over mijn wangen lopen gooi ik alles er uit. Mijn hoofd is al bezig met rekenen. Hoeveel was dit? Hoe kan ik dit compenseren? Wanneer kan ik deze week extra hardlopen?
Als ik dit opschrijf, voel ik de schaamte weer opkomen. De walging. Het stemmetje dat zegt: hoe heb je dit kunnen laten gebeuren? Bovenstaand gebeurde minimaal 2x in de week. En toch functioneerde ik verder prima. Op mijn werk draaide ik moeiteloos in de 6e versnelling, hield ik alle ballen in de lucht, voelde ik me verantwoordelijk voor alles en iedereen. Privé deed ik net zo hard mee; sociale activiteiten, lachen, reizen een leven wat super leuk is. Het doel: hoe minder ik alleen was, hoe kleiner de kans op een eetbui. Ik zorgde ervoor dat ik zo goed mogelijk aan mijn eigen eetregels hield. Sportte zoveel mogelijk. Hardlopen, voetballen en twee of drie keer in de week naar de sportschool. Hier had ik namelijk controle over.
Misschien denk je nu: wat heftig. Of vraag je je af waar dit verhaal naartoe gaat. Ik deel dit niet zodat je me zielig vindt. En ook niet om te shockeren. Ik deel dit omdat dit mijn werkelijkheid was terwijl mijn leven er gewoon leuk uit zag, eigenlijk ook gewoon leuk was en nu ook nog heel leuk is! Ik wil je meenemen in de fases waar ik zelf doorheen ben gegaan. Hoe het was voor en tijdens mijn behandeling bij Human Concern. Misschien herken je jezelf in stukken van dit verhaal. Misschien zit je midden in de strijd. Misschien twijfel je of je hulp moet zoeken of misschien ben je gewoon nieuwsgierig. Alles is goed! Als ik met het delen van mijn verhaal jouw kan laten voelen dat je niet gek bent, niet zwak bent en het ook niet alleen hoeft te doen, dan is het delen mij alles waard!
Voor de start van mijn behandeling en tijdens de eerste fase ervan voelde het alsof ik midden in een storm zat. Zo eentje op zee en ik zat op een zinkend schip, niet wetende hoe ik veilig aan wal moest komen. Ik voelde me soms als Rose zonder Jack in Titanic: drijvend, uitgeput en nog steeds overtuigd dat ik het zelf moest zien te overleven.
De loep ging op mijn eetstoornis, mijn gedrag en alles wat daar omheen zat. Dit zorgde voor een nog hogere frequentie van mijn eetbuien. Mijn brein ging in overdrive en ik had het gevoel dat mijn controle nog verder verdween. Soms gooide ik ieder dag er alles uit en ik vroeg me af of dit wel de juiste route was. De enige houvast die ik had was werk, sporten, eten en compenseren. Soms kwamen er nieuwe mensen mijn leven binnen. Tegelijkertijd hield ik iedereen op afstand, ook de mensen die het dichtst bij me stonden. Masker op en doorgaan, terwijl de onrust als een storm door mijn lijf raasde.
Langzaam begonnen er tijdens de sessies met mijn psycholoog scheurtjes in mijn masker te ontstaan. Ik ontdekte dat hieronder iets zat wat ik liever niet wilde zien: eenzaamheid. De erkenning riep meteen veel weerstand op! Eenzaam! Ik? No way! Ik stond juist voor autonomie. Ik kon alles zelf en had niemand echt nodig. Sinds ik, voor het eerst in mijn leven, al een tijdje single was, na een lange relatie, riep ik hard dat ik de liefde helemaal niet miste. En ik had die ook al helemaal niet nodig. De eenzaamheid die in mij zat en de autonomie die ik nastreefde botste keihard met elkaar. De spanning zorgde voor de storm met hier en daar een beetje onweer.
I feel that if anyone holds me
it might give my heart
permission to fall to pieces
so I distance myself
in an attempt to remain whole
- Whitney Hanson
Want als ik het zelf niet meer alleen doe, ga ik dat dan ook nooit meer kunnen? Word ik dan afhankelijk? Verlies ik mijn autonomie? Iets wat binnenin mij zichzelf vastklampt en ik absoluut niet wil, het beangstigt mij. Dit zorgt voor die constante drive naar “ik kan het beter doen”. Het zorgt ook voor de afstand. Iedereen die dichtbij komt; push & pull.
De eenzaamheid slokte me steeds verder op. En het masker brokkelde niet alleen af in de sessies, maar ook daarbuiten werd het zwaarder. Op mijn werk kostte het me steeds meer energie om alles vol te houden. Mijn team begon het te merken en zelfs op mijn werk brak ik sporadisch in tranen uit. Super ingewikkeld voelde het, maar ik moest me echt gaan ziek melden, ik moest uit die 6e versnelling zien te komen om beter te kunnen worden.
Of eigenlijk: mijn boulimia begon het over te nemen. Ik sportte zoveel dat mijn lichaam pijntje hier en pijntje daar kreeg. Mijn Garmin werd mijn houvast, het bewijs dat ik genoeg had verbrand, de controle van het aantal stappen. Ondertussen bleven de eetbuien terugkomen, met daarna de drang om alles weer te compenseren.
Het voelde alsof mijn eetstoornis doorhad dat ik los probeerde te komen. Alsof ze zich bedreigd voelde en zich juist nóg steviger aan mij vastklampte. Ken je die parasiet uit Stranger Things, wanneer het einde nadert, nog één keer alles overneemt? Zo voelde het. Alsof de eetstoornis me niet kwijt wilde. En eerlijk; wilde ik het wel kwijt? Want wie ben ik eigenlijk zonder al die toeters en bellen waar ik mijn hele leven al op draaide.
Tijdens systeemtherapie kwam er ook veel verdriet naar boven. Verdriet waarvan ik niet wist waar ik ermee naartoe moest. Ik wist me soms geen raad met mezelf. Op een dag ben ik, om mijn emoties te reguleren, een halve marathon gaan rennen. Gewoon om te testen of ik het nog kon, maar vooral om de onrust mijn lijf uit te rennen. Gewoon blijven rennen, dan hoefde ik verder geen aandacht te besteden aan wat er in mij om ging.
Misschien vraag je je af: hoe kwam je hier nog uit? En wat deed je dan wél om de dagen door te komen? Wat mij enorm hielp, was poëzie. Het lezen van gedichten waarin ik herkenning vond voor gevoelens die ik zelf niet onder woorden kon brengen. Ook schrijven werd een uitlaatklep. Gedachtespinsels opschrijven. Brieven aan mijn vroegere ik. Een boze brief waarin alles eruit mocht. Of juist opschrijven waar ik blij van werd, hoe klein ook. Samen met mijn psycholoog en systeemtherapeut kon ik dit dan reflecteren en plaatsen in het verleden of juist in het nu.
i’m so lonely
not like i’m missing someone who left
more like I miss
a part of me i’ve never had
- Whitney Hanson
Ik voel diepe eenzaamheid in alles alleen doen. Het gevoel dat mijn gevoel geen ruimte mag innemen, want het gevoel van iemand anders is al in de ruimte. Dan maar alleen als ik iets zelf niet opgelost krijg, want als die iemand anders het zelf al niet opgelost krijgt, waarom zou diegene mij dan wel kunnen helpen?
Door te reflecteren en steeds opnieuw het gesprek aan te gaan bij Human Concern, zowel individueel als in groepstherapie, kreeg ik mijn eetbuien langzaam meer onder controle. Het ging niet meteen goed, maar het werd minder een moeten. Ik werd ook wat milder tegen mezelf. Met hulp van de diëtist leerde ik mijn eetmomenten in te plannen en mijn verzameling aan “eetregels” stap voor stap naar de achtergrond te verhuizen. (En geloof me, dat waren er nogal wat.) Op de dagen dat ik niet werkte, lukte het me steeds beter om oude patronen te doorbreken. Ik leerde grenzen stellen, niet alleen richting anderen, maar ook richting mezelf en mijn lichaam. Nu werd het ook tijd om dit te doen op de dagen dat ik wel aan het werk was en ik nam daar ook een stapje terug.
Ik probeerde van alles om te ontspannen. Sommige dingen werkten totaal niet, want laten we eerlijk zijn: vloekend in de downward dog-houding is ook niet per se ontspannend. Andere dingen werkte verrassend goed. Fotografie en schrijven bleken mijn grootste ankers. Al moet ik eerlijk toegeven: een goed voetenbadje doet soms ook wonderen.
Toch kan ik alleen maar toegeven dat dit voor mij de zwaarste fase was. Ik voelde me compleet verdwaald. Alsof ik door een doolhof liep en telkens wanneer ik dacht: nu heb ik de uitgang gevonden, stond ik weer voor een muur. Soms door mezelf gebouwd, soms opgetrokken door mijn omgeving, maar ik zat helemaal muurvast.
Doordat mijn eetstoornis langzaam naar de achtergrond schoof, kwamen mijn emoties in volle kracht naar de oppervlakte. En die eenzaamheid… dat was echt een hel. Het slokte me op, maakte me intens verdrietig. Ik was boos. Somber. Alsof er een donkere drukkende wolk over alles heen lag. Op werkdagen zette ik ouderwets mijn masker op en functioneerde ik. Maar daarbuiten kreeg ik mezelf soms niet eens van de bank. Ik begon aan alles te twijfelen. Aan wie ik was. Aan de keuzes die ik had gemaakt. Aan mijn toekomst en hoe moest deze er dan uit gaan zien?
De somberheid werd op een gegeven moment zo zwaar dat ik samen met de psychiater besloot om een beetje hulp te krijgen van een pilletje. Iets waarvan ik mezelf ooit had beloofd dat ik het nóóit meer zou doen. Want ja hoor, daar was ze weer. De alles-alleen-doener. Degene die vindt dat ze dit ook zonder moet kunnen. Dat hulp zwakte is. Dat je gewoon wat harder je best moet doen. Ik denk dat ik wel twee dagen naar het potje pillen heb zitten staren voordat ik er aan begon.
Het keerpunt kwam toen ik een tijdlijn van mijn leven maakte. Samen keken we naar gebeurtenissen die mij hadden gevormd, of waarvan ik dacht dat ze impact hadden gehad. Terwijl we die lijn doorliepen, drong er iets pijnlijks maar eerlijks tot me door: ik had mezelf eigenlijk nooit goed genoeg gevonden. Ik was jarenlang bezig geweest met voldoen aan een plaatje dat niet eens van mij was. Een beeld waarvan ik dacht dat ik eraan moest voldoen. Ik zag hoe vaak ik mezelf had aangepast. Hoe vaak ik had gekozen voor wat logisch, verstandig of passend leek. En hoe weinig ruimte er eigenlijk was geweest voor wie ik zélf was. Dit heeft geleid tot veel dingen die ik niet afgemaakt heb en de stempel falen en niet goed genoeg nog dieper in mij drukte.
Langzaam begon ik iets anders te ontdekken. Dat het oké is als ik anders denk dan anderen. Dat het niet verkeerd is om soms iets nieuws te willen, of dat nu over mijn werk gaat of de plek waar ik woon. Dat open-minded zijn niet iets is waar je jezelf voor hoeft te verdedigen. Ik realiseerde me ook dat mijn dromen niet per se passen binnen het klassieke plaatje van huisje, boompje, beestje. Dat ik de wereld wil zien. Dat ik creatief wil zijn. Dat ik vrijheid nodig heb. En misschien wel het belangrijkste inzicht: ik ben veel minder hard dan ik altijd heb laten zien. Onder dat masker zit iemand die gevoelig is. Die feilloos aanvoelt hoe de mensen in de ruimte zich voelen en verhouden tot de ander.
Ik heb daarna een moodboard gemaakt die echt mij voorstelt, voelt zoals ik ben en in de toekomst wil zijn en tot op de dag van vandaag hangt deze nog in mijn woonkamer en is het een screenshot op mijn telefoon. Gewoon en kleine reminder voor als ik het even vergeet dat ik gewoon mezelf mag zijn.
In deze fase besloot ik mijn jongste broertje mee te nemen naar een sessie, omdat hij mij graag wilde helpen en ik moest leren het niet allemaal alleen te doen. Dit heeft mij echt zoveel goeds gedaan, wanneer ik dit nu type springen de tranen nog in mijn ogen. Ben tot op de dag van vandaag dankbaar dat hij er voor mij is en wilde luisteren en me heeft besefte dat ik niet raar ben en dat het echt zo is als dat ik dacht dat het was. Maar ook het besef dat ik bij hem altijd terecht kan. Zo fijn om iemand mee te laten delen in je proces. Echt doen!
Iemand meenemen in je proces is spannend. Kwetsbaar ook. Maar het kan erg helend zijn. Als je twijfelt of je iemand moet betrekken: doe het. Je hoeft dit niet alleen te dragen.
Fase 4 - Lichter
Voelen is leven
is leren is helen
- Lois Kruidenier
Het besef dat pas wanneer je alles kunt voelen je heelt. Je hoeft het namelijk niet op te lossen of weg te stoppen. Het mag er zijn. En als het er is, laat het er zijn zonder oordeel, zonder oplossing.
Dit is natuurlijk de fase waar iedereen op wacht. Het kantelmoment. Het moment waarop ik weer dansend de wereld over zou gaan en alles ineens licht en moeiteloos voelde. Maar zo werkt het natuurlijk niet helemaal, of beter gezegd zo werkt het helemaal niet. Het werd wel lichter. Alleen niet omdat ik alles weer onder controle had. Het werd lichter omdat ik stopte met vechten. Ik omarmde meer mezelf, mijn emoties en liet juist wat meer controle los. Zo nam ik afscheid van mijn Garmin-horloge en verving ik deze door een prachtig goud/zilveren variant.
Inmiddels had ik al een aantal maanden geen eetbuien meer. Hardlopen werd ontspanning in plaats van compensatie, lekker met een podcast op in plaats van een rondje hardstyle. Had ik qua eten een redelijk ritme opgedaan en kon ik inmiddels ook veel vaker weer genieten van het leven. Er zaten dus meer goede dagen dan slechte dagen tussen.
Begin dit jaar gebeurde er iets waar ik best van slag van was. Ik voelde emoties die ik vroeger zou hebben weggestopt met eten of eruit zou hebben gerend. Dit keer liet ik ze gewoon gaan, ik werd er zelfs misselijk van. Daarnaast zat ik midden in een EMDR-traject en besloot ik mijn beste vriendin mee te nemen in wat er in mij omging. Dat was een overwinning. Niet omdat het makkelijk was, maar omdat ik het deed. Omdat ik spanning voelde en er niet voor wegliep. Omdat ik ervoor koos het te delen met iemand die dicht bij me staat.
We hebben gehuild, we hebben gelachen en wat voor mij echt zo belangrijk was ze luisterde zonder een oordeel. Ik ben zo dankbaar voor iemand in mijn leven waarbij dit gewoon kan. Op dat moment besefte ik hoe ver ik was gekomen. Dat het lichter voelde, niet omdat het leven ineens makkelijk was, maar omdat ik het niet alleen hoeft te doen. Zelfs als ik het zwaar had kon ik nu beter voelen wat ik nodig had.
Het was duidelijk dat ik vanbinnen hard aan het werk was geweest. Ik had inmiddels tools om met mijn emoties om te gaan, om spanning te reguleren en om niet direct terug te vallen in oude patronen. Maar op het gebied van zelfbeeld lag nog een flinke uitdaging. Zoals veel mensen met een eetstoornis zie ik mezelf in de spiegel niet altijd zoals ik werkelijk ben. Mijn beeld kan vervormen. Ik zie mezelf vaak groter dan ik daadwerkelijk ben. Bepaalde delen van mijn lichaam voelen als een herinnering aan periodes waarin ik mezelf kwijt was. Waarin controle en zelfzorg ver te zoeken waren. Daar zit schaamte. Schaamte die ik al bijna mijn hele leven al voor mijn lichaam voel. Dat was het volgende stuk waar we mee aan de slag gingen. Niet door strenger te worden. Niet door harder te sporten. Maar door mijn lichaam juist te gaan omarmen. Vooral in de vorm van zelfliefde, want mijn zelfbeeld bestaat natuurljk niet alleen uit mijn lichaam, maar nog uit zoveel meer.
Fase 5 - Zelfliefde
Soms is minder ook genoeg
en alles geven overbodig
is streven naar perfectie
vandaag even niet nodig
Soms is alles precies goed
Gewoon zoals het is
Want wanneer je te veel geeft
loop je het allermooiste mis
Door veel te hard te rennen
loop je jezelf zomaar voorbij
en dat noem ik nou zonde
want er is niemand zoals jij
- Daphne van Kaam
Mooi gedicht wat een reminder voor mezelf is. Ik ben goed genoeg zoals ik ben en hoef daarom nooit mijzelf voorbij te lopen. Niet om te bewijzen dat ik het kan, niet omdat ik niet goed genoeg ben en ook niet omdat ik het niet op de juiste manier doe.
In deze fase zit ik eigenlijk nu middenin. Ik merk dat ik mezelf steeds meer begin te omarmen. Ik kan weer genieten van al het moois dat de wereld te bieden heeft en ben minder bezig met wat anderen van mij vinden. Ik kies dus steeds vaker voor zelfliefde. Niet in de vorm van perfectie, maar juist in het accepteren van de mooie dingen tussen de imperfectie.
En weet je, ik ben nog steeds wel eens focking eenzaam. Maar dat mag er ook gewoon zijn. Op die momenten probeer ik er even bij stil te staan en daarna juist extra lief voor mezelf te zijn.
Ik schiet nog steeds wel eens in die zesde versnelling, maar ik weet mezelf tegenwoordig ook weer af te remmen. Dan verdwijn ik in een goed boek of ga ik een rondje wandelen. Ik heb ook nog steeds wel eens geen zin om te koken. Maar hé, lang leve de vriezer.
En ja, soms doe ik nog steeds alles zelf. Maar dat is nu eenmaal ook een van mijn krachten. Zolang ik op de momenten dat het nodig is ook iemand durf aan te haken. Ik kan je niet vertellen dat wanneer je na je behandeling naar buiten loopt, je al je problemen daarbinnen achterlaat. Zo werkt het helaas niet.
Wat ik je wel kan vertellen, is dat je leert hoe je ermee
omgaat. Dat je gaat zien waar je kracht zit, maar ook waar je valkuilen liggen. Wanneer ik nu die deur uitloop, voelt het niet als het einde van iets, maar juist als het begin. Het verschil is alleen dat ik nu het vertrouwen heb dat ik dit kan. Dat ik mezelf mag zijn. En dat ik eigenlijk gewoon een verschrikkelijk leuk en mooi mens ben.
Wat ik je ook kan vertellen, is dat je na zo’n behandeling genoeg kennis en inzicht hebt om niet meer volledig te verdwijnen in die versie van jezelf waar je zo van kunt walgen, die verdwaald raakt in somberheid of de controle verliest. En mocht je daar toch weer eens in terechtkomen, dan heb ik er alle vertrouwen in dat ook jij, net als ik, genoeg tools en handvatten hebt om jezelf er weer uit te trekken. Niet alleen, maar met de juiste mensen om je heen!
Want weet je?
Damn. You got this.
En ik? Ik heb in ieder geval ontzettend veel zin in het leven. Want het heeft nog zoveel moois te bieden.
Veel liefs,
Marie
